Điều 426 Bộ luật hình sự 2015: Hiệu lực thi hành

Ý nghĩa của điều khoản thi hành

Điều 426 là điều khoản xác lập mốc hiệu lực của Bộ luật Hình sự 2015, theo đó toàn bộ bộ luật bắt đầu được thi hành từ ngày 01/01/2018. Đồng thời, Bộ luật Hình sự 1999 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2009 chấm dứt hiệu lực kể từ thời điểm này. Đây là quy định chuyển tiếp quan trọng để bảo đảm trật tự áp dụng pháp luật và tránh khoảng trống pháp lý.

Điểm cần nắm khi áp dụng

Trong thực tiễn, điều khoản này không tự tạo ra tội danh hay chế tài mới, mà chỉ cho biết văn bản nào đang có hiệu lực tại thời điểm xem xét hành vi. Mốc 01/01/2018 là căn cứ đầu tiên để xác định vụ việc thuộc Bộ luật Hình sự 2015 hay còn chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Hình sự 1999. Vì vậy, khi xử lý một hành vi phạm tội, cần đối chiếu thời điểm thực hiện hành vi với thời điểm luật có hiệu lực để áp dụng đúng quy định.

Lưu ý thực tiễn

Không được hiểu rằng mọi hành vi, vụ án hoặc thủ tục phát sinh trước ngày 01/01/2018 đều tự động chuyển sang áp dụng Bộ luật Hình sự 2015. Nguyên tắc cốt lõi là xác định thời điểm thực hiện hành vi và quy định có lợi cho người phạm tội nếu có quy định chuyển tiếp hoặc quy định thay đổi theo hướng giảm nhẹ. Do đó, điều khoản này thường được đọc cùng các quy định chuyển tiếp và nguyên tắc áp dụng pháp luật hình sự theo thời gian.

Nhầm lẫn thường gặp

• Nhầm hiệu lực thi hành của bộ luật với thời điểm ban hành hoặc thời điểm công bố.
• Cho rằng từ 01/01/2018 mọi trường hợp đều phải áp dụng ngay Bộ luật Hình sự 2015, kể cả khi cần xem xét quy định chuyển tiếp.
• Bỏ qua việc đối chiếu thời điểm hành vi xảy ra để xác định văn bản áp dụng.