Điều 387 Bộ luật hình sự 2015: Tội đánh tháo người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử, chấp hành án phạt tù

Ý nghĩa của điều luật

Điều 387 Bộ luật Hình sự 2015 đặt ra cơ chế bảo vệ trực tiếp cho hoạt động bắt, tạm giữ, tạm giam, áp giải, xét xử và thi hành án phạt tù. Hành vi đánh tháo không chỉ xâm phạm sự quản lý của Nhà nước đối với người đang bị áp dụng biện pháp tố tụng hoặc đang chấp hành án, mà còn làm gián đoạn hoạt động tư pháp và thi hành án. Vì vậy, điều luật tập trung vào hậu quả về trật tự quản lý, không chỉ nhìn ở việc người bị đánh tháo có trốn thoát hay chưa.

Dấu hiệu để áp dụng

Muốn áp dụng Điều 387, phải có hành vi đánh tháo người đang thuộc diện bị bắt, tạm giữ, tạm giam, đang bị áp giải, xét xử hoặc chấp hành án phạt tù. Đây là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác để giải thoát người đang bị cơ quan có thẩm quyền quản lý. Người thực hiện không nhất thiết phải là người thân hoặc đồng phạm của người được giải thoát; bất kỳ ai có hành vi đáp ứng dấu hiệu khách quan của tội phạm đều có thể bị truy cứu.

Điểm cần phân biệt

Điều 387 chỉ áp dụng khi hành vi không thuộc trường hợp quy định tại Điều 119 Bộ luật Hình sự. Nếu việc đánh tháo được thực hiện nhằm chống chính quyền nhân dân, hành vi có thể bị xem xét theo tội danh khác nghiêm trọng hơn, chứ không xử lý đơn thuần theo Điều 387. Trên thực tế, cần phân biệt rõ giữa hành vi đánh tháo người bị quản lý trong tố tụng với hành vi trốn khỏi nơi giam, giữ hoặc trốn khi đang bị áp giải, vì đây là các tội danh khác nhau về chủ thể và hành vi.

Khung hình phạt và tình tiết định khung

Khung cơ bản của tội này là phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Mức hình phạt tăng lên từ 05 năm đến 12 năm khi phạm tội có tổ chức, lợi dụng chức vụ quyền hạn, dùng vũ lực đối với người canh gác hoặc người áp giải, hoặc đánh tháo người bị kết án về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc người bị kết án tử hình. Đây là các tình tiết thể hiện mức độ nguy hiểm cao hơn vì tác động trực tiếp đến an ninh, kỷ luật giam giữ và hiệu lực của bản án.

Lưu ý khi áp dụng thực tiễn

Điều luật nhắm vào hành vi giải thoát trái phép, nên cần chứng minh được mối liên hệ giữa hành vi của người phạm tội với việc làm cho người bị quản lý thoát khỏi sự kiểm soát hợp pháp. Không phải mọi hỗ trợ hay tiếp tay đều tự động cấu thành tội này; phải xem xét cụ thể thủ đoạn, địa điểm, thời điểm và vai trò của từng người. Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm, đặc biệt phù hợp với trường hợp lợi dụng vị trí công tác để thực hiện hành vi phạm tội.