Điều 347 Bộ luật hình sự 2015: Tội vi phạm quy định về xuất cảnh, nhập cảnh; tội ở lại Việt Nam trái phép
Bình luận pháp lý ngắn gọn về Điều 347 BLHS 2015: điều kiện truy cứu, trọng tâm áp dụng và các hiểu nhầm thường gặp.
Điều 347. Tội vi phạm quy định về xuất cảnh, nhập cảnh; tội ở lại Việt Nam trái phép
Người nào xuất cảnh, nhập cảnh trái phép hoặc ở lại Việt Nam trái phép, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Trọng tâm của Điều 347
Điều 347 Bộ luật Hình sự 2015 bảo vệ trật tự quản lý hành chính trong lĩnh vực xuất cảnh, nhập cảnh và cư trú tại Việt Nam bằng cơ chế “hành chính trước, hình sự sau”. Nghĩa là, hành vi chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi người vi phạm đã bị xử phạt vi phạm hành chính về đúng hành vi tương ứng mà vẫn tiếp tục vi phạm. Cách thiết kế này cho thấy lập pháp không nhằm xử lý mọi sai sót thủ tục, mà tập trung vào trường hợp cố tình chấp hành pháp luật sau khi đã bị cảnh báo, xử phạt.
Điều kiện để áp dụng
Muốn “kích hoạt” Điều 347, phải có đủ hai lớp điều kiện: có hành vi xuất cảnh trái phép, nhập cảnh trái phép hoặc ở lại Việt Nam trái phép; và người đó đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về chính hành vi đó mà còn vi phạm. Hướng dẫn nghiệp vụ của VKSND tối cao xác định rõ ba hành vi này là ba hành vi phạm tội độc lập, nên tình tiết “đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này” phải được hiểu là xử phạt đúng hành vi tương ứng. Đây là điểm rất quan trọng khi đối chiếu hồ sơ xử phạt và hành vi thực tế.
Những hiểu nhầm thường gặp
Không phải cứ nhập cảnh trái phép là đương nhiên bị xử lý hình sự. Nếu chưa có tiền sử bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi đó, thông thường chỉ đặt vấn đề xử lý hành chính theo pháp luật chuyên ngành. Một nhầm lẫn khác là coi mọi hành vi “ở lại quá hạn” đều thuộc Điều 347; trên thực tế phải phân biệt giữa vi phạm hành chính về cư trú, xuất nhập cảnh với trường hợp đã bị xử phạt mà vẫn tiếp tục vi phạm để đánh giá trách nhiệm hình sự.
Lưu ý khi áp dụng thực tiễn
Trong thực tiễn, cần làm rõ tính tương ứng giữa hành vi đã bị xử phạt và hành vi tái phạm, vì đây là căn cứ quyết định có truy cứu hay không. Cũng cần phân biệt người trực tiếp thực hiện với người tổ chức, môi giới, giúp sức, vì các hành vi này có thể bị xem xét theo điều luật khác nếu có vai trò đồng phạm hoặc cấu thành riêng. Mức hình phạt của Điều 347 tương đối hẹp, gồm phạt tiền hoặc phạt tù đến 03 năm, cho thấy đây là tội phạm ít nghiêm trọng nhưng vẫn đủ sức răn đe đối với hành vi coi thường quy định quản lý xuất nhập cảnh.