Điều 340 Bộ luật hình sự 2015: Tội sửa chữa và sử dụng giấy chứng nhận, các tài liệu của cơ quan, tổ chức
Bình luận pháp lý Điều 340 BLHS 2015 về tội sửa chữa và sử dụng giấy chứng nhận, tài liệu của cơ quan, tổ chức.
Điều 340. Tội sửa chữa và sử dụng giấy chứng nhận, các tài liệu của cơ quan, tổ chức
1. Người nào sửa chữa, làm sai lệch nội dung hộ chiếu, thị thực, hộ khẩu, hộ tịch, các loại giấy chứng nhận hoặc tài liệu của cơ quan, tổ chức và sử dụng giấy tờ đó thực hiện tội phạm hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:
a) Phạm tội 02 lần trở lên;
b) Sử dụng giấy tờ, tài liệu đã bị sửa chữa hoặc làm sai lệch thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Ý nghĩa của điều luật
Điều 340 được đặt ra để bảo vệ độ tin cậy của giấy tờ hành chính và trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực hộ chiếu, thị thực, hộ khẩu, hộ tịch, giấy chứng nhận và tài liệu của cơ quan, tổ chức. Nhà làm luật không chỉ xử lý hành vi làm sai lệch giấy tờ, mà chủ yếu nhắm đến việc lợi dụng giấy tờ đã bị sửa chữa để thực hiện tội phạm. Vì vậy, đây là quy định mang tính ngăn chặn việc dùng giấy tờ không còn phản ánh sự thật làm công cụ phạm tội.
Điểm cần nắm khi áp dụng
Để Điều 340 “kích hoạt”, phải có sự kết hợp giữa hành vi sửa chữa, làm sai lệch nội dung và việc sử dụng giấy tờ đó để thực hiện tội phạm, hoặc thuộc trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính, đã bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích nhưng còn vi phạm. Nói cách khác, không phải cứ tự ý sửa giấy tờ là đương nhiên cấu thành tội này. Yếu tố sử dụng giấy tờ trong bối cảnh phạm tội là trọng tâm định tội của điều luật.
Các tình tiết làm tăng mức độ nguy hiểm
Mức hình phạt tăng lên khi phạm tội từ 02 lần trở lên hoặc khi dùng giấy tờ đã bị sửa chữa, làm sai lệch để thực hiện tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng. Đây là cách pháp luật phân hóa trách nhiệm hình sự theo mức độ xâm hại thực tế. Người áp dụng cần kiểm tra chính xác tội danh khách quan mà hành vi giấy tờ được dùng để phục vụ.
Những nhầm lẫn thường gặp
Một nhầm lẫn phổ biến là coi mọi hành vi tẩy xóa, chỉnh sửa giấy tờ đều thuộc Điều 340. Thực tế, nếu hành vi chỉ dừng ở việc làm giả, sửa giấy tờ mà chưa gắn với điều kiện luật định thì cần xem xét tội danh khác hoặc xử lý hành chính tùy trường hợp. Một nhầm lẫn khác là xác định sai giữa Điều 340 và Điều 341: Điều 340 liên quan đến sửa chữa, làm sai lệch giấy thật, còn Điều 341 chủ yếu xử lý hành vi làm giả con dấu, tài liệu.
Lưu ý thực tiễn
Khi giải quyết vụ việc, cần làm rõ ba vấn đề: giấy tờ có phải là giấy chứng nhận, tài liệu của cơ quan, tổ chức hay không; nội dung bị sửa chữa có làm thay đổi giá trị pháp lý của giấy tờ hay không; và giấy tờ đó đã được dùng như thế nào trong việc thực hiện tội phạm. Nếu người thực hiện là người có chức vụ, quyền hạn và lợi dụng vị trí đó để sửa chữa, làm sai lệch vì mục đích vụ lợi hoặc động cơ cá nhân, cần cân nhắc tội danh khác phù hợp hơn theo quy định về tội phạm trong hoạt động công vụ.