Điều 308 Bộ luật hình sự 2015: Tội thiếu trách nhiệm trong việc giữ vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ gây hậu quả nghiêm trọng
Bình luận Điều 308 BLHS 2015 về thiếu trách nhiệm giữ vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và các ngưỡng hậu quả.
Điều 308. Tội thiếu trách nhiệm trong việc giữ vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ gây hậu quả nghiêm trọng
1. Người nào được giao vũ khí quân dụng, súng săn, vũ khí thể thao, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ mà thiếu trách nhiệm để người khác sử dụng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Làm chết người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;
d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Làm chết 02 người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;
c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Làm chết 03 người trở lên;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;
c) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Bản chất của điều luật
Điều 308 đặt ra trách nhiệm hình sự đối với người được giao quản lý vũ khí quân dụng, súng săn, vũ khí thể thao, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ bảo quản, cất giữ, kiểm soát, dẫn đến việc người khác sử dụng và gây hậu quả nghiêm trọng. Đây là quy định nhằm bảo vệ an toàn xã hội ở mức cao, vì nhóm vật chứng này có khả năng gây chết người, gây thương tích nặng và thiệt hại lớn về tài sản.
Điều kiện để bị truy cứu
Muốn áp dụng Điều 308, phải có đủ ba yếu tố cốt lõi: chủ thể được giao quản lý hợp pháp; hành vi thiếu trách nhiệm trong việc giữ, bảo quản; và hậu quả thuộc đúng ngưỡng luật định. Hậu quả này được lượng hóa rất cụ thể theo từng khung, từ chết người, tỷ lệ tổn thương cơ thể, đến thiệt hại tài sản. Cách thiết kế này cho thấy nhà làm luật không xử lý mọi sơ suất, mà chỉ xử lý sơ suất đã chạm đến mức nguy hiểm đáng kể cho xã hội.
Điểm cần nắm khi áp dụng
Đây là tội phạm có cấu trúc vô ý do thiếu trách nhiệm, nên trọng tâm không nằm ở ý định gây hại mà nằm ở sự lơi lỏng trong nghĩa vụ quản lý. Người áp dụng phải xác định rõ quyền được giao giữ vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và chuẩn bảo quản mà họ đã vi phạm. Nếu hậu quả chưa đạt ngưỡng định lượng của điều luật, thì chưa đủ căn cứ truy cứu theo Điều 308, dù hành vi quản lý có thiếu sót.
Những nhầm lẫn thường gặp
Nhầm lẫn phổ biến là coi mọi vụ để người khác dùng vũ khí, vật liệu nổ đều thuộc Điều 308. Thực tế, nếu hành vi liên quan đến chiếm đoạt, tàng trữ trái phép, sử dụng trái phép thì cần xem xét các tội danh tương ứng khác trước, không mặc nhiên chuyển sang Điều 308. Ngược lại, nếu người được giao quản lý chỉ lỏng lẻo trong bảo quản để người khác lấy dùng, thì đây mới là hướng định tội điển hình của điều luật này.
Lưu ý thực tiễn
Khi đánh giá vụ việc, cần tách bạch rõ hành vi vi phạm quy tắc quản lý, người trực tiếp sử dụng và hậu quả cụ thể. Khung hình phạt tăng dần chủ yếu dựa trên mức độ hậu quả, nên việc giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể và xác định giá trị thiệt hại tài sản có ý nghĩa quyết định. Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, phản ánh yêu cầu ngăn ngừa tái phạm trong lĩnh vực quản lý an toàn đặc biệt này.