Điều 306 Bộ luật hình sự 2015: Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ
Bình luận Điều 306 BLHS 2015 về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí, công cụ hỗ trợ.
Điều 306. Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ
1. Người nào chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao, vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự như súng săn, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Có tổ chức;
b) Vật phạm pháp có số lượng lớn;
c) Vận chuyển, mua bán qua biên giới;
d) Làm chết người;
đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
e) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;
g) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
h) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Vật phạm pháp có số lượng rất lớn hoặc đặc biệt lớn;
b) Làm chết 02 người trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 122% trở lên;
d) Gây thiệt hại về tài sản 500.000.000 đồng trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm.
Trọng tâm của điều luật
Điều 306 được thiết kế để ngăn chặn việc lưu hành trái phép các loại vũ khí, công cụ có khả năng gây sát thương ngoài phạm vi vũ khí quân dụng. Nhà làm luật không xử lý mọi hành vi chỉ vì có liên quan đến các vật này, mà đặt ra “ngưỡng hình sự hóa” khá rõ: người thực hiện hành vi phải đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về chính hành vi đó hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Cách thiết kế này cho thấy trọng tâm của điều luật là phòng ngừa tái phạm và kiểm soát những hành vi có nguy cơ cao, thay vì hình sự hóa tràn lan.
Điều kiện để bị truy cứu
Muốn áp dụng Điều 306, cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định được đồng thời hai nhóm yếu tố: hành vi khách quan và điều kiện tiền đề. Hành vi gồm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt; đối tượng tác động là súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao, vũ khí khác có tính năng tương tự hoặc công cụ hỗ trợ. Điều kiện tiền đề là đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Đây là điểm rất dễ nhầm: không phải mọi trường hợp cất giữ hay vận chuyển các vật nêu trên đều đương nhiên cấu thành tội phạm. Nếu chưa có tiền xử phạt hành chính hoặc tiền án chưa được xóa án tích, việc xử lý hình sự theo khoản 1 của Điều 306 không đặt ra, trừ khi tình huống rơi vào các cấu thành khác có liên quan theo quy định chuyên ngành và pháp luật hình sự.
Phân hóa trách nhiệm hình sự
Điều 306 phân tầng hình phạt theo mức độ nguy hiểm của hành vi và hậu quả. Khoản 1 xử lý khung cơ bản với mức phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm; khoản 2 tăng lên từ 01 năm đến 05 năm khi có tổ chức, qua biên giới, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc tái phạm nguy hiểm; khoản 3 tiếp tục nâng lên từ 03 năm đến 07 năm với trường hợp vật phạm pháp rất lớn, đặc biệt lớn hoặc hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Cách phân tầng này phản ánh quan điểm xử lý nghiêm hơn đối với hành vi có tính tổ chức, có yếu tố xuyên biên giới hoặc gây hậu quả thực tế cho tính mạng, sức khỏe, tài sản.
Những hiểu sai thường gặp
Hiểu sai phổ biến là đồng nhất Điều 306 với mọi hành vi liên quan đến dao, kiếm, vật nhọn hoặc đồ vật có thể gây nguy hiểm. Thực tế, điều luật chỉ áp dụng với nhóm vật được luật hóa là súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao, vũ khí có tính năng tương tự và công cụ hỗ trợ; không phải mọi công cụ nguy hiểm đều tự động thuộc phạm vi điều chỉnh. Một nhầm lẫn khác là cho rằng cứ gây thương tích, gây chết người thì chỉ áp dụng Điều 306; trên thực tế, hướng dẫn áp dụng cho thấy khi hành vi thuộc Điều 306 mà gây hậu quả thì xử lý theo chính điều này với tình tiết định khung tương ứng, không cộng thêm tội cố ý gây thương tích hay tội giết người nếu hậu quả đã được tính trong khung của điều luật.
Lưu ý khi áp dụng
Trong thực tiễn, điểm then chốt là phải chứng minh đúng tình trạng pháp lý của người phạm tội ở thời điểm thực hiện hành vi: đã bị xử phạt hành chính hay đã có án tích chưa được xóa. Đồng thời, cần xác định chính xác loại vật, tính năng của vật và hậu quả thực tế nếu có, vì đây là căn cứ để chọn khung hình phạt. Với các tình huống biên giới, tổ chức đường dây hoặc vật phạm pháp với số lượng lớn, cơ quan áp dụng pháp luật phải đặc biệt chú ý đến chứng cứ về quy mô, vai trò đồng phạm và hậu quả để tránh bỏ lọt tình tiết định khung tăng nặng.