Điều 671 Bộ luật dân sự 2015: Thời hiệu
Bình luận pháp lý Điều 671 BLDS 2015: thời hiệu trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác định theo pháp luật áp dụng.
Điều 671. Thời hiệu
Thời hiệu đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác định theo pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự đó.
Trọng tâm của quy định
Điều 671 Bộ luật Dân sự 2015 thể hiện cách tiếp cận nhất quán của tư pháp quốc tế: thời hiệu là vấn đề đi kèm với pháp luật điều chỉnh quan hệ, không phải một quy tắc được xác định độc lập. Khi đã xác định quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài thuộc pháp luật nào điều chỉnh, thì thời hiệu của quan hệ đó cũng phải theo đúng hệ thống pháp luật ấy. Cách thiết kế này giúp tránh việc cùng một quan hệ bị chi phối bởi hai tiêu chí khác nhau về nội dung và về thời hiệu.
Điều kiện để áp dụng
Quy định này chỉ phát sinh khi quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài và đã xác định được pháp luật áp dụng đối với quan hệ đó theo các quy định về xung đột pháp luật. Theo Điều 664 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật áp dụng có thể là điều ước quốc tế, luật Việt Nam, hoặc pháp luật nước ngoài theo cơ chế lựa chọn hoặc theo mối liên hệ gắn bó nhất của quan hệ. Vì vậy, Điều 671 không phải điểm xuất phát, mà là bước tiếp theo sau khi đã “chọn đúng luật điều chỉnh”.
Ý nghĩa thực tiễn
Điểm đáng chú ý là thời hiệu không mặc nhiên theo luật Việt Nam chỉ vì vụ việc được giải quyết tại Việt Nam. Nếu pháp luật áp dụng là luật nước ngoài, thời hiệu cũng phải được đối chiếu theo luật đó; nếu pháp luật áp dụng là luật Việt Nam, thì áp dụng các quy định thời hiệu tương ứng của Bộ luật Dân sự và luật chuyên ngành liên quan. Đây là chi tiết thường bị nhầm lẫn trong thực tiễn tố tụng và tư vấn hợp đồng quốc tế.
Những nhầm lẫn thường gặp
Một nhầm lẫn phổ biến là đồng nhất nơi giải quyết tranh chấp với pháp luật điều chỉnh thời hiệu. Thực tế, cơ quan giải quyết có thể ở Việt Nam nhưng thời hiệu vẫn do luật nước ngoài điều chỉnh nếu quan hệ được dẫn chiếu sang luật đó. Một nhầm lẫn khác là chỉ xem thời hiệu như quy định tố tụng; trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, thời hiệu là vấn đề gắn với luật nội dung được áp dụng cho quan hệ, nên phải được xác định đồng bộ ngay từ đầu.
Lưu ý khi vận dụng
- Phải xác định pháp luật áp dụng trước, rồi mới kiểm tra thời hiệu tương ứng.
- Không tự suy đoán thời hiệu theo luật Việt Nam nếu chưa có căn cứ xác định luật Việt Nam là luật áp dụng.
- Khi có điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận hợp pháp của các bên về luật áp dụng, cần ưu tiên kiểm tra các căn cứ này trước.
- Trong hồ sơ tranh chấp, việc xác định sai luật áp dụng có thể dẫn đến xác định sai thời hiệu và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền khởi kiện hoặc yêu cầu bảo vệ quyền lợi.