Điều 669 Bộ luật dân sự 2015: Áp dụng pháp luật của nước có nhiều hệ thống pháp luật
Bình luận Điều 669 Bộ luật Dân sự 2015 về xác định pháp luật áp dụng khi quốc gia được dẫn chiếu có nhiều hệ thống pháp luật.
Điều 669. Áp dụng pháp luật của nước có nhiều hệ thống pháp luật
Trường hợp pháp luật của nước có nhiều hệ thống pháp luật được dẫn chiếu đến thì pháp luật áp dụng được xác định theo nguyên tắc do pháp luật nước đó quy định.
Ý nghĩa của quy định
Điều 669 thể hiện quan điểm tôn trọng cơ chế xung đột nội bộ của quốc gia được dẫn chiếu. Khi một nước có nhiều hệ thống pháp luật cùng tồn tại, việc chọn hệ thống nào để áp dụng không nên do cơ quan Việt Nam tự đặt ra, mà phải theo nguyên tắc do chính nước đó quy định. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm việc áp dụng pháp luật nước ngoài được thực hiện như trong chính trật tự pháp lý của nước đó.
Điều kiện để áp dụng
Điều luật này chỉ được kích hoạt khi có quy phạm xung đột của Việt Nam dẫn chiếu đến pháp luật của một quốc gia có nhiều hệ thống pháp luật. Nói cách khác, phải có trước một điểm nối hợp lệ với pháp luật nước ngoài thì mới đặt ra câu hỏi hệ thống nào trong quốc gia đó sẽ được dùng. Nếu không có sự dẫn chiếu này, Điều 669 không được áp dụng độc lập.
Trọng tâm cần nắm khi áp dụng
Khi gặp trường hợp này, người áp dụng pháp luật phải xác định trước rằng quốc gia được dẫn chiếu có tồn tại nhiều hệ thống pháp luật hay không, sau đó tra cứu chính quy tắc nội bộ của nước đó để chọn hệ thống phù hợp. Điều 669 không trao cho cơ quan giải quyết quyền suy đoán theo mối liên hệ gần nhất hay theo sự thuận tiện của việc xét xử. Điểm mấu chốt là “luật của nước đó tự chỉ đường”.
Những hiểu nhầm thường gặp
Một nhầm lẫn phổ biến là coi pháp luật của quốc gia được dẫn chiếu như một khối thống nhất và mặc nhiên áp dụng toàn bộ. Thực tế, ở các nước đa hệ thống, cùng một quốc gia có thể tồn tại nhiều bộ quy tắc khác nhau, nên việc chọn sai hệ thống sẽ dẫn đến áp dụng sai luật nội dung. Một nhầm lẫn khác là tự áp dụng hệ thống pháp luật có vẻ gần gũi nhất với đương sự; cách làm này không phù hợp với Điều 669 nếu pháp luật của nước được dẫn chiếu đã có quy tắc xác định riêng.
Lưu ý thực tiễn
Trong hồ sơ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, cần tách bạch hai bước: xác định quốc gia có pháp luật được dẫn chiếu, rồi mới xác định hệ thống pháp luật cụ thể trong quốc gia đó. Nếu văn bản nước ngoài có quy tắc dẫn chiếu nội bộ rõ ràng, quy tắc đó phải được ưu tiên sử dụng. Chỉ khi xác định đúng hệ thống pháp luật mới có thể tiếp tục giải quyết các vấn đề tiếp theo về nội dung quyền, nghĩa vụ và hiệu lực giao dịch.