Điều 667 Bộ luật dân sự 2015: Áp dụng pháp luật nước ngoài

Ý nghĩa của quy định

Điều 667 Bộ luật Dân sự 2015 không tạo ra căn cứ lựa chọn pháp luật nước ngoài, mà xử lý khâu giải thích khi pháp luật đó đã được xác định là luật áp dụng. Trọng tâm của điều luật là bảo đảm tính đúng đắn và thống nhất trong việc hiểu nội dung pháp luật nước ngoài, nhất là với các quy phạm có thuật ngữ kỹ thuật hoặc có sự khác biệt giữa thực tiễn áp dụng tại nước ban hành và cách hiểu trong nước. Đây là cơ chế hạn chế rủi ro áp dụng sai luật do suy đoán hoặc diễn giải theo pháp luật Việt Nam.

Điều kiện để áp dụng

Quy định này chỉ được “kích hoạt” khi thỏa mãn đồng thời hai yếu tố: pháp luật nước ngoài đã được dẫn chiếu để áp dụng và tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau về quy phạm cần áp dụng. Khi đó, cách hiểu có giá trị ưu tiên là sự giải thích của cơ quan có thẩm quyền tại nước đó, tức cơ quan có thẩm quyền giải thích chính thức theo hệ thống pháp luật nước ngoài liên quan. Điều này phản ánh nguyên tắc tôn trọng tính xác thực của pháp luật nước ngoài, thay vì để cơ quan giải quyết vụ việc tự tạo ra nội dung của luật đó.

Điểm cần lưu ý khi áp dụng

Vấn đề thực tiễn quan trọng nhất là phải phân biệt giữa xác định luật áp dụng và giải thích luật áp dụng. Điều 667 chỉ xử lý bước thứ hai, nên không thể dùng điều này để hợp thức hóa việc áp dụng pháp luật nước ngoài trong mọi trường hợp. Trên thực tế, việc xác định pháp luật nước ngoài vẫn phải dựa trên quy phạm xung đột, điều ước quốc tế hoặc sự lựa chọn hợp pháp của các bên, sau đó mới đến việc giải thích nội dung điều luật nước ngoài.

Những nhầm lẫn thường gặp

Một nhầm lẫn phổ biến là coi mọi tài liệu học thuật, bản dịch không chính thức hoặc quan điểm chuyên gia đều có thể thay thế cho giải thích chính thức của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài. Cách hiểu này không phù hợp với Điều 667, vì nguồn giải thích có giá trị ưu tiên phải gắn với thẩm quyền chính thức của quốc gia ban hành pháp luật đó. Một nhầm lẫn khác là tự động diễn giải pháp luật nước ngoài theo khái niệm quen thuộc của pháp luật Việt Nam; cách làm này dễ dẫn đến sai lệch nội dung quy phạm gốc.

Giá trị thực tiễn

Trong tranh chấp có yếu tố nước ngoài, Điều 667 là căn cứ để yêu cầu làm rõ nội dung luật nước ngoài bằng nguồn giải thích chính thức, từ đó giảm tranh cãi về cách hiểu. Quy định này đặc biệt có ý nghĩa khi điều khoản nước ngoài có nhiều bản dịch, nhiều học thuyết hoặc thực tiễn áp dụng khác nhau. Nói ngắn gọn, đây là điều khoản bảo đảm đúng luật nước ngoài, không phải “dịch sang rồi hiểu theo ý mình”.