Điều 563 Bộ luật dân sự 2015: Thời hạn ủy quyền
Bình luận Điều 563 BLDS 2015 về thời hạn ủy quyền, nguyên tắc thỏa thuận và mốc 01 năm khi không có quy định khác.
Điều 563. Thời hạn ủy quyền
Thời hạn ủy quyền do các bên thỏa thuận hoặc do pháp luật quy định; nếu không có thỏa thuận và pháp luật không có quy định thì hợp đồng ủy quyền có hiệu lực 01 năm, kể từ ngày xác lập việc ủy quyền.
Ý nghĩa của quy định
Điều 563 thể hiện quan điểm lập pháp cân bằng giữa quyền tự định đoạt của các bên và yêu cầu ổn định, an toàn pháp lý trong giao dịch ủy quyền. Pháp luật ưu tiên sự thỏa thuận, nhưng vẫn đặt một “mốc chặn” 01 năm để tránh việc ủy quyền mặc nhiên kéo dài khi không xác định được thời hạn. Cách thiết kế này phù hợp với bản chất của ủy quyền là cơ chế đại diện có giới hạn.
Điểm cần nắm khi áp dụng
Khi xem xét thời hạn ủy quyền, cần đi theo thứ tự ưu tiên: thỏa thuận của các bên, sau đó là quy định của pháp luật chuyên ngành, và cuối cùng mới áp dụng mốc 01 năm. Vì vậy, không phải mọi quan hệ ủy quyền đều đương nhiên chỉ có thời hạn 01 năm; thời hạn này chỉ áp dụng khi không có thỏa thuận và cũng không có quy định pháp luật khác. Trong thực tiễn, nếu văn bản ủy quyền ghi rõ thời điểm chấm dứt, sự kiện chấm dứt hoặc thời hạn hoàn thành công việc, thì đó là căn cứ trực tiếp để xác định hiệu lực.
Các điều kiện để áp dụng mốc 01 năm
Mốc 01 năm chỉ được kích hoạt khi đồng thời có hai yếu tố: không có thỏa thuận về thời hạn và pháp luật không quy định khác. Nói cách khác, đây là quy tắc dự phòng, không phải quy tắc mặc định cho mọi hợp đồng ủy quyền. Thời hạn 01 năm được tính từ ngày xác lập việc ủy quyền, nên cần xác định chính xác thời điểm giao kết hoặc thời điểm văn bản ủy quyền có hiệu lực.
Những hiểu nhầm thường gặp
Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng ủy quyền luôn phải công chứng hoặc luôn chỉ được lập trong 01 năm. Điều luật này không đặt ra yêu cầu bắt buộc về công chứng, mà chỉ điều chỉnh thời hạn; còn việc công chứng, chứng thực phụ thuộc vào loại giao dịch và quy định liên quan. Một nhầm lẫn khác là coi mốc 01 năm như thời hạn tối đa tuyệt đối; thực tế, các bên vẫn có thể thỏa thuận thời hạn dài hơn hoặc ngắn hơn nếu pháp luật không cấm.
Lưu ý thực tiễn
Trong giao dịch có giá trị lớn hoặc có tính lặp lại, nên ghi rõ phạm vi, thời hạn và cách chấm dứt ủy quyền để tránh tranh chấp về hiệu lực đại diện. Nếu thời hạn không được ghi nhận rõ, rủi ro lớn nhất là phát sinh tranh cãi về việc giao dịch được thực hiện trong hay sau thời hạn ủy quyền. Khi áp dụng vào tình huống cụ thể, luôn đối chiếu thêm quy định chuyên ngành vì pháp luật có thể xác định thời hạn khác với mốc 01 năm của Bộ luật Dân sự.