Điều 435 Bộ luật dân sự 2015: Địa điểm giao tài sản
Bình luận ngắn gọn Điều 435 BLDS 2015 về địa điểm giao tài sản, nguyên tắc thỏa thuận và quy định mặc định khi không có thỏa thuận.
Điều 435. Địa điểm giao tài sản
Địa điểm giao tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không có thỏa thuận thì áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 277 của Bộ luật này.
Ý nghĩa của quy định
Điều 435 thể hiện rõ tinh thần tôn trọng quyền tự do thỏa thuận trong giao kết và thực hiện hợp đồng. Nhà làm luật không áp đặt một địa điểm giao tài sản cố định, mà trao cho các bên quyền lựa chọn địa điểm phù hợp với nhu cầu giao dịch. Chỉ khi các bên không thỏa thuận, pháp luật mới dùng cơ chế mặc định để tránh tranh chấp và bảo đảm hợp đồng vẫn có thể thực hiện được.
Điểm cần nắm khi áp dụng
Trọng tâm của Điều 435 là xác định đúng nơi giao tài sản để làm căn cứ đánh giá việc thực hiện nghĩa vụ giao hàng có đúng hạn, đúng địa điểm hay không. Nếu có thỏa thuận, thỏa thuận đó được ưu tiên áp dụng; nếu không có, phải quay về khoản 2 Điều 277 Bộ luật Dân sự 2015 để xác định nơi giao. Với tài sản là bất động sản, địa điểm giao gắn với nơi có bất động sản; với tài sản không phải bất động sản, địa điểm mặc định là nơi cư trú hoặc trụ sở của bên có quyền.
Điều kiện để “kích hoạt” quy định mặc định
Quy định tại Điều 435 chỉ phát huy vai trò khi hợp đồng không ghi rõ địa điểm giao tài sản hoặc điều khoản về địa điểm giao chưa đủ cụ thể để áp dụng. Khi đó, cơ quan giải quyết tranh chấp sẽ không suy diễn theo ý chí một bên, mà áp dụng đúng cơ chế pháp luật dự phòng. Đây là điểm thực tiễn rất quan trọng vì chỉ một thiếu sót trong điều khoản giao nhận cũng có thể làm thay đổi cách xác định bên vi phạm nghĩa vụ.
Hiểu đúng, tránh nhầm lẫn
Không nên nhầm địa điểm giao tài sản với nơi chuyển quyền sở hữu hoặc nơi thanh toán, vì đây là các vấn đề pháp lý khác nhau. Cũng không mặc nhiên cho rằng bên bán luôn phải giao tại kho của mình; điều đó chỉ đúng khi có thỏa thuận hoặc khi áp dụng quy tắc mặc định tương ứng trong từng trường hợp. Thực tiễn soạn thảo hợp đồng cần ghi rõ địa chỉ, phương thức giao, thời điểm bàn giao và trách nhiệm chi phí để tránh tranh chấp phát sinh từ cách hiểu khác nhau.
Lưu ý thực tiễn
Khi tài sản là hàng hóa hoặc tài sản dễ di chuyển, nên xác định địa điểm giao kèm theo mốc thời gian, người nhận, chứng từ giao nhận và chi phí vận chuyển. Nếu bên có quyền thay đổi nơi cư trú hoặc trụ sở, việc báo cho bên có nghĩa vụ và chịu chi phí tăng thêm phải được lưu ý khi áp dụng quy tắc của Điều 277. Trong tranh chấp, địa điểm giao thường là căn cứ trực tiếp để xác định bên nào chậm giao, chậm nhận hoặc phát sinh chi phí ngoài hợp đồng.