Điều 202 Bộ luật dân sự 2015: Thực hiện quyền sở hữu toàn dân đối với tài sản được giao cho tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp

Ý nghĩa quản lý của Điều 202

Điều 202 không trao quyền sở hữu cho tổ chức được giao tài sản mà chỉ cho phép quản lý, sử dụng trong khuôn khổ pháp luật. Nhà nước vẫn giữ vai trò kiểm tra, giám sát để bảo đảm tài sản thuộc sở hữu toàn dân được khai thác đúng mục đích và không bị thất thoát, sử dụng sai lệch. Đây là cơ chế cân bằng giữa nhu cầu chủ động của tổ chức và yêu cầu bảo vệ tài sản công.

Điểm cần nắm khi áp dụng

Điều luật chỉ phát sinh khi tài sản đang thuộc sở hữu toàn dân và đã được giao cho đúng nhóm tổ chức được nêu trong điều luật. Khi đó, tổ chức nhận giao có nghĩa vụ quản lý, sử dụng đúng mục đích, đúng phạm vi, đúng cách thức và trình tự do pháp luật quy định. Việc sử dụng còn phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ ghi trong điều lệ của tổ chức, nên không thể viện dẫn nhu cầu nội bộ để mở rộng công năng sử dụng tài sản.

Ranh giới pháp lý quan trọng

Nhiều trường hợp nhầm lẫn giữa tài sản được giao để sử dụng với tài sản thuộc sở hữu của tổ chức. Điều 202 chỉ điều chỉnh trường hợp tài sản vẫn là sở hữu toàn dân, vì vậy tổ chức không có quyền định đoạt tùy ý như chủ sở hữu. Mọi hoạt động chuyển đổi mục đích, cho thuê, liên doanh, liên kết hoặc xử lý tài sản nếu có đều phải bám sát căn cứ pháp luật chuyên ngành và thẩm quyền được giao.

Cách hiểu sai thường gặp

Một sai lầm phổ biến là cho rằng được giao tài sản thì đương nhiên có toàn quyền quyết định như đối với tài sản riêng. Cách hiểu này không đúng, vì quyền của tổ chức ở đây là quyền sử dụng có giới hạn, còn Nhà nước vẫn nắm quyền kiểm tra, giám sát. Sai lầm khác là chỉ nhìn vào mục đích sử dụng thực tế mà bỏ qua điều lệ và quy định pháp luật về trình tự, thẩm quyền.

Lưu ý thực tiễn

Khi xem xét một hành vi quản lý, sử dụng tài sản theo Điều 202, cần kiểm tra ba lớp: tài sản có thuộc sở hữu toàn dân hay không, tài sản đã được giao cho đúng chủ thể hay chưa, và việc sử dụng có đúng mục đích, phạm vi, điều lệ, quy định pháp luật hay không. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này, việc áp dụng điều luật sẽ không đầy đủ. Trong thực tiễn, điều khoản này thường được dùng để đánh giá tính hợp pháp của việc bố trí, khai thác, sử dụng và kiểm soát tài sản công tại các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và tổ chức xã hội - nghề nghiệp.